ಉತ್ತರದ ದರ್ಬಾರಿಗೆ ಮಣಿದ ನಾಡಿನ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ: ದೇಸೀ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ನುಂಗಿಹಾಕಿದ ಪರಕೀಯ ಆಡಂಬರ!
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಪರಕೀಯತೆ ಸಂಪಾದಕೀಯ (Karnataka Traditional Ganesha Festival Cultural Hegemony Editorial in Kannada)
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಮಣ್ಣಿನ ಸುವಾಸನೆ, ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳ ಹಸಿರು ಬೆಳೆ, ಗೌರಿ ಹಬ್ಬದ ಮಡಿವಂತಿಕೆ, ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಡುಬು-ಮೋದಕಗಳ ಸಾತ್ವಿಕ ಸಂಭ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕೆರೆ-ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸುಂದರ ಪಯಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇಸೀ ಸೊಗಡಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಕರ್ಕಶ ಡಿಜೆ ಸದ್ದು, ರಸ್ತೆ ತಡೆದು ನಡೆಸುವ ಅಸಹ್ಯಕರ ಕುಡಿತದ ಕುಣಿತ, ವಿಚಿತ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಎರಚಾಟ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಘೋಷಣೆಗಳು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಸಂಯಮ, ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆಗಳು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಕನ್ನಡಿಗನಲ್ಲೂ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದರೂ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿತ್ತು. ಊರಿನ ಗಣಪತಿ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ, ವಚನ ಮತ್ತು ದಾಸರ ಪದಗಳ ಗಾಯನಕ್ಕೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ನಾಟಕ, ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಹಾಗೂ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇಂದು ಆ ಮೌಲ್ಯಯುತ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗದ ಮನರಂಜನೆ ನುಂಗಿಹಾಕಿದೆ. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕಲೆಗಳಾದ ವೀರಗಾಸೆ, ಕಂಸಾಳೆ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತಗಳು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಿ, ಅಪರಿಚಿತ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳ ರೌದ್ರ ನರ್ತನವೇ ಹಬ್ಬದ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯ ಆವರಣವನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಈವೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕಟು ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ—ಉತ್ತರದವರೆಂದೂ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಭ್ರಮಗಳಾದ ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಸೀಗೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಗ ಅಥವಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ಹಂಚುವ ಸೊಬಗನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಿದ್ದುಂಟೇ? ಇಲ್ಲವೇ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ಗೋಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅವರು ಎಂದಾದರೂ ಗೌರವದಿಂದ ಅನುಕರಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ; ಹಲವು ಬಾರಿ ಅದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ವ್ಯಸನವಾಗಿ (Superiority Complex) ಮಾರ್ಪಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ದಾಸ್ಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಕರ್ವಾ ಚೌತ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೋಳಿಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಡಿಜೆ ಅಬ್ಬರದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಕಲು ಮಾಡುತ್ತಾ, ನಮ್ಮದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಅವರ ಕಾಲಬುಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅಬ್ಬರವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ-ಗರಿಕೆಯಿಟ್ಟು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಿಸುವ ಕನ್ನಡಿಗನ ಆರಾಧನೆ ಯಾವ ಆರ್ಭಟಕ್ಕೂ ಕಮ್ಮಿಯಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕನ್ನಡದ ನಾದ ಮೊಳಗಬೇಕು, ದೇಸೀ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ಸಿಗಬೇಕು. ಪರರ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಚರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವ ರಸ್ತೆ ಕುಣಿತ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉಳಿದುಬಿಡಬಹುದು. ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾಷೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.