​ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು: ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿಟ್ಟ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳು ಕಳವಾದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್

• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐ ಪರಿಹಾರ (Bank Locker Rules RBI Guidelines Compensation In Kannada)

ಚಿನ್ನಾಭರಣ, ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಡುವುದು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬಹುತೇಕರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ಗಳ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನ ಬಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ನಷ್ಟವಾದರೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ? ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ?

​ಈ ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ಅನಾಹುತಗಳು ನಡೆದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು “ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಏನಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಜವಾಬ್ದಾರರಲ್ಲ” ಎಂದು ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅನ್ವಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಕಳ್ಳತನ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡವಾದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು?

​ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ:

• ​ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: ಕಳ್ಳತನ, ದರೋಡೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಬೆಂಕಿ ದುರಂತ, ಕಟ್ಟಡ ಕುಸಿತದಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೇರ ಹೊಣೆ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ​100 ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಸೂತ್ರ: ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆ ಲಾಕರ್‌ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವಿಧಿಸುವ ಬಾಡಿಗೆಯ (Annual Locker Rent) 100 ಪಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ​ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ನೀವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹3,000 ಲಾಕರ್ ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅನಾಹುತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಮಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹3,00,000 (₹3 ಲಕ್ಷ) ವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಬಾಧ್ಯಸ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ​ಹೊಸ ಲಾಕರ್ ಒಪ್ಪಂದ (Locker Agreement): ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲಾಕರ್ ಗ್ರಾಹಕರು ನವೀಕೃತ ಮಾದರಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Revised Agreement) ಸಹಿ ಹಾಕುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
• ​ಲಾಕರ್ ತೆರೆದಾಗ ತಕ್ಷಣವೇ SMS & Email: ನೀವು ಲಾಕರ್ ಆಪರೇಟ್ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾಯಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ SMS ಹಾಗೂ ಇಮೇಲ್ ಅಲರ್ಟ್ ಬರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಹೋಗದೆ ಸಂದೇಶ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು.
• ​ಸಿಸಿಟಿವಿ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಲಾಕರ್ ಕೊಠಡಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಸಿಸಿಟಿವಿ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 180 ದಿನಗಳವರೆಗೆ (6 ತಿಂಗಳು) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಕಳ್ಳತನ ಅಥವಾ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟು ನಡೆದರೆ ತನಿಖೆಗೆ ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (Nomination) ಸೌಲಭ್ಯ: ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯುವಾಗ ನಾಮಿನಿ ಹೆಸರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕು. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಖಾತೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಯಾವುದೇ ಅನಗತ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಲೆದಾಟವಿಲ್ಲದೆ ನಾಮಿನಿಗೆ ಲಾಕರ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಲಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ​ದೀರ್ಘಕಾಲ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯದಿದ್ದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಲಾಕರ್ ಬಾಡಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸತತ 3 ಅಥವಾ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯದಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯುವ (Break Open) ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.